Foto's van de maquette

De getoonde foto's zijn het resultaat van een avond werk van Paul Tieman en Roelant van Dam. Het stuk maquette rond basin en papierfabriek werd gefotografeerd. De teksten bij de foto's werden geschreven door Paul Tieman.

De zuidelijke wand van het Bassin als doorkijkje vanuit de Boschstraat. Rechts de opvallende gevel van het 'Veempand'. Het gebouw is op de maquette ongeveer even groot als een lucifersdoosje.

Gebouwen aan het Bassin in 1867. De gevelrij bestond uit een afwisseling van appartementengebouwen ('woonkazernes') en bedrijfspanden. Later zijn de werkplaatsen geleidelijk vervangen door woningen en kantoren.

Langs het Bassin stonden in 1867 twee identieke 'woon-kazernes'. Hoewel de leefomstandigheden in deze gebouwen niet best waren, laten de gevels wel de 'frisse geest' van de 19de eeuw zien: grote ramen lieten volop lucht en licht toe in het interieur. Door overbevolking bleef er echter maar weinig frisheid over voor de bewoners.

Detailopname van de hoek van het Bassin op het punt waar de Van Hasseltkade begint. Tussen de bomen lag de sluis die het begin van het kanaal Maastricht-Luik vormde.

De detaillering van de maquette in beeld: De westzijde van het Bassin met gordijnen achter de ramen van 8 vierkante millimeter, en (rechts) het havenkantoor ter grootte van een punaise.

In de 19de eeuw werden nog een aantal nieuwe stadspoorten geopend. En ervan was de waterpoort waardoor schippers vanuit de Zuid-Willemsvaart de stad konden binnenvaren. De toegang bestond uit maar liefst drie scheepvaart-tunnels, waarvan er twee in elkaars verlengde lagen. Het beeld dat een schipper anno 1867 voor zich zag bij het binnenvaren van Maastricht herleeft op deze foto. Op de achtergrond is de kade van het Bassin zichtbaar.

Het rustieke parkje op deze foto, tegen een achtergrond van de papierfabriek is een onderdeel van de verdedigingswerken van Maastricht. Het is het bovenvlak van de stadsomwalling langs de Maas. Op de wal stond in 1867 nog een heel oud, vrijstaand woonhuis.

Samen met de kerkgebouwen waren de fabrieksgebouwen van de papierfabriek de hoogste van de stad in 1867. De papierfabriek lag ingeklemd tussen de vestingwallen. De ruimtelijke problemen die daardoor ontstonden zijn op deze foto goed zichtbaar.

Een foto van de Biesenwal, vanaf het Sint Antoniuseiland in de Maas genomen. Onder de directeurswoning van de papierfabriek is een rij schietgaten zichtbaar. Vanuit de kazemat daarachter kon de toegang tot de sluis naar het Bassin onder vuur genomen worden.

Een overzicht van het Bassin op de maquette, vanuit het oosten tegen de achtergrond van de zolder van de Tapijnkazerne. Op de voorgrond het water van de Maas, rechts de papierfabriek en links daarvan de sluis tussen Maas en Bassin.

De verbinding tussen Bassin en Maas bestond uit een dubbele keersluis omdat de waterstand in de rivier zowel hoger als lager kon zijn dan in het Bassin. Het gebouwtje links was een 'zelfregistrerende peilschaal' die de waterstanden vastlegde.

De voorzichtige hand van de fotograaf die het Bassin reinigt. Wat een schaalverhouding van 1:500 betekent voor de maten van de maquette, wordt op deze foto meteen duidelijk.

Links de 'timmerfabriek' van aardewerkfabriek Sphinx. In het midden de merkwaardige, langwerpige affuitenloods waar onderstellen voor kanonnen werden bewaard. Later is het gebouw opgenomen in het complex van de papierfabriek.

Het grafmonument van generaal Dibbets staat op de maquette nog in de vestingwerken. Op de achtergrond n van de zes reusachtige ondergrondse kazernes van de Nieuwe Bosschefronten. De gevels zijn op de maquette even hoog als een eurocent.

De veldzijde van de Boschpoort op de maquette. Het muizengaatje (beter een lieveheersbeestjespoortje, iets groters past er op de maquette niet door) was in de zeventiende eeuw beveiligd met een imposant vestingwerk, het poortravelijn. Poort en ravelijn werden vrijwel meteen na 1867 gesloopt.

Een deel van de vestingwerken ten noorden van Maastricht. In het midden van de foto is de stadsomwalling zichtbaar met de toegang (links) van de Zuid-Willemsvaart en (rechts) de Boschpoort. Direct achter de wal de daken van de 'timmerfabriek' van aardewerkbedrijf Sphinx. Op de achtergrond het Bassin.

Een kijkje vanaf de wal bij de Boschpoort op de vestingwerken. Op de foto is n van de vele sluisjes zichtbaar die belangrijk waren voor het beheersen van de waterstand in de grachten. Iets meer naar rechts de ophaalbrug voor de Boschpoort. Tegen het witgesausde wachtlokaal was een houten 'privaat' gezet waarin de dienstdoende soldaat zijn behoefte kon doen. Op de maquette is dit ongeveer even groot als een rijstkorrel.

De papierfabriek gezien vanuit het zuiden. In deze gebouwen werden de grondstoffen voor het papier -lompen- gesorteerd en bewerkt tot papierpulp. Bij deze werkzaamheden was veel licht nodig, vandaar de grote ramen in de gevels.

De westelijke wand van het Bassin op de maquette. In 1867 zag deze plaats er heel anders uit dan tegenwoordig. Er stonden enkele woonhuizen en bedrijfsgebouwen. Daaronder lagen kelders die direkt vanaf de Bassinkade toegankelijk waren.

De directiewoning van de papierfabriek lag op een typisch negentiende-eeuwse plaats: aan de rand van het fabrieksterrein. Het huis was alleen toegankelijk vanuit de fabriek. Door de ligging aan de vestingwal langs de Maas had het een merkwaardige plattegrond met schuine hoeken.

Het 'Biesenbastion' op het noordelijkste punt van de middeleeuwse stadsomwalling werd in 1845 omgenaamd in bastion Destombe. In dat jaar werd de gelijknamige bevelhebber van de vesting in het bastion ter aarde besteld. Het grafmonument is op de foto duidelijk zichtbaar, onder de symbolisch bedoelde treurwilg. In 1925 is het graf verplaatst naar het Waldeckpark.


Terug naar"foto's"